Blog

“Téo de Almeida” geïnterviewd door Marjon Van Royen, gepubliceerd in de Groene Amsterdammer: fake news?

by Progresso

Woord vooraf:

Met deze tweedelige serie wordt geen enkele politieke standpunt ingenomen. We stellen enkel de publicatie van een artikel in vraag dat wel een politieke stelling inneemt, gebaseerd op een interview met iemand die mogelijk niet eens bestaat (tot dat het tegendeel bewezen wordt).

Wie is José Maria de Almeida en wat heeft hij te maken met Téo de Almeida?

Om meteen met het antwoord in huis te vallen: niets. De tweede bestaat niet, werd mogelijk verzonnen of hij speelt een erg bescheiden rolletje in het verhaal waarin hij vermeld wordt. De eerste bestaat wel degelijk, meer, ik had het genoegen om een lang gesprek met hem te voeren over de politieke situatie van Brazilië, over ex-president Lula, de huidige politieke, financiële en economische crisis, de rol van de gerechterlijke instanties en over zijn eigen maatschappelijke visie waarin de strijd tussen de arbeiders en het kapitalisme een belangrijke plaats inneemt.

Wie is “Zé” José Maria de Almeida? José de Almeida (60) is een metaalarbeider, voorzitter van de “Partido Socialista dos Trabalhadores Unificado” (PSTU), vrij vertaald Socialistische Partij van de Verenigde Arbeiders. Het gaat om een uiterst linkse partij gebaseerd op het revolutionaire marxisme en geïnspireerd door de theoriën en praktijken van Leon Trotsky en Nahuel Moreno. Hij was in het begin van de jaren 80 mede-oprichter van de arbeiderspartij PT (Partido dos Trabalhadores), samen met o.a. Luiz Inácio Lula da Silva, de ex-president. In 1980, toen nog ten tijde van de militaire dictatuur, werd hij, samen met Lula en 10 andere vakbondsmensen gevangen genomen. Meer dan 10 jaar later, in 1992, komt het tot een breuk met de PT. In 1994 richtte hij zijn eigen partij op, de PSTU. Hij stelde zich meermaals kandidaat als president maar haalde het niet.

“Téo de Almeida” geïnterviewd door Marjon Van Royen, gepubliceerd in de Groene Amsterdammer: fake news?

Wat vormde nu eigenlijk de aanleiding van dat lange gesprek met José de Almeida?

Op 18 april j.l. publiceerde de Groene Amsterdammer een artikel onder de titel “Lula corrupt? De bewijzen tegen de oud-president van Brazilië zijn flinterdun”, van de hand van ex-NOS journaliste Marjon Van Royen. In het artikel beschrijft Van Royen de laatste uren van de ex-president vooraleer hij daadwerkelijk gearresteerd werd. Het artikel gaat verder met een bezoek aan een kroeg in het gezelschap van een zekere “Téo de Almeida”, volgens Marjon Van Royen een van de oprichters van de arbeiderspartij PT. In het daaropvolgende interview onderbouwt deze Téo de Almeida zijn stelling dat Lula niet corrupt is en dat de bewijzen tegen hem flinterdun zijn.

De geschiedenis van de arbeiderspartij is mij vrij goed bekend, dit in tegenstelling met de naam Téo de Almeida waarvan ik nog nooit gehoord had. Ik ken wel José Maria de Almeida, daadwerkelijk een van de oprichters van de partij.

Het artikel van Marjon Van Royen laat uitschijnen dat zij met José Maria de Almeida gesproken had i.p.v. de vermelde Téo de Almeida, een uitglijder? Om alle twijfels weg te nemen stuurde ik een berichtje naar José de Almeida, vragend of hij de Nederlandse journaliste Marjon Van Royen kende en of hij aan haar onlangs een interview toestond. Nauwelijks een minuut later kwam het antwoord:

Boa tarde Richard, não creio que conheça a jornalista a que voce se refere na sua mensagem… Porque voce pergunta? Em tempo: melhor para se comunicar comigo pelo telefone/zap” (Goedemiddag Richard, ik geloof niet dat ik de journaliste ken waar u naar verwijst… vanwaar deze vraag? Terzijde: het is beter om me te bellen via telefoon/whatsapp)

Is Téo de Almeida echt een van de oprichters van de PT?

In het daaropvolgende telefoongesprek met José de Almeida heb het gepubliceerde interview door Marjon Van Royen met hem doorgenomen, en nogmaals de vraag gesteld: bent u diegene die in dit artikel vermeld wordt als Téo de Almeida? Het antwoord was duidelijk: “Neen, ik weet van geen enkel interview door de vernoemde journaliste, en ken ook niemand bij het groepje oprichters van de arbeiderspartij met de naam Téo de Almeida. Deze Téo is mij volkomen onbekend”.

Fake news, halve waarheden en onzinnig nieuws

We hebben net een week achter de rug waarin Nederlandse journalisten en uitgevers nieuws publiceerden over Brazilië dat in vraag kan gesteld worden. De NRC liet via de mond van Nina Jurna optekenen dat demonstranten de bussen van de Lula-karavaan hadden beschoten, iets wat tot op vandaag niet kon bewezen worden, zelfs niet na een expertise onderzoek door de politie. Het Belgische MO (Mondiaal Nieuws) en het nieuwsagentschap IPSnews gingen nog een stap verder door te beweren dat Lula werd beschoten (Lula zat niet eens in de bus). Het RTL nieuws tenslotte, kwam op de proppen met een verhaal van Sandra Korstjens dat een Hollandse taart in Brazilië niets met Holland te maken heeft. Welja.

Gewapend met de antwoorden van José de Almeida heb ik meerdere pogingen gedaan om Marjon Van Royen te benaderen, dit met het vriendelijke verzoek om te reageren op mijn bevindingen. Tot op heden vond zij het niet nodig om te antwoorden, dit in tegenstelling tot de hoofdredactrice van de Groene Amsterdammer, Xandra Schutte, tenminste na wat aandringen. Het antwoord was wel kort: “De Téo die Marjon opvoert was betrokken bij de PT in Rio”.

Enkele leden van het Braziliëforum trokken op jacht, helaas tevergeefs. Als deze Téo echt bestaat (wat niet uitgesloten is), dan is er toch niets te vinden over hem via het internet. Geen LinkedIn, geen Orkut, geen Facebook, geen Instagram, geen Twitter, geen enkele pagina waarin zelfs maar even naar hem verwezen wordt, en zeker niet als lid van het Braziliëforum.

Bestaat deze Téo nu echt of niet?

Xandra Schutte zegt dat hij enkel maar betrokken was bij de PT in Rio, iets geheel anders dan mede-oprichter van de partij op nationaal vlak (wat in São Paulo gebeurde), of zelfs maar mede-oprichter van de PT in Rio de Janeiro. Met deze info heb ik terug contact opgenomen met José de Almeida, wel degelijk mede-oprichter van de Partido dos Trabalhadores. Hij herhaalde, ook bij nadrukkelijk aandringen, dat hij niemand kent bij de PT met dezelfde achternaam als hij. Bij navraag bij het Instituto Lula noch bij het partijbestuur is deze Téo bekend, ook niet of er iemand met deze naam deel uitmaakt of lid is van de partij in Rio de Janeiro.

Dan maar weer terug naar Xandra Schutte: kan u mij misschien een telefoonnummer bezorgen van deze Téo zodat ik het hem zelf kan vragen?

Antwoord: “Heb foto’s van hem, die Marjon ook al bij eerdere stukken waarin hij figureert meestuurde, en zijn telefoonnummer.”

Helaas hebben we ondanks meerdere verzoeken noch de foto’s noch een telefoonnummer gekregen om het verhaal met Téo te verifieren.

Besluit

De hoofdredactrice van de Groene Amsterdammer staat volledig achter het artikel van een correspondent ter plaatse, m.a.w., volgens haar is er helemaal geen sprake van een verzonnen verhaal.

Haar lezers worden wel flink op het verkeerde been gezet door het opvoeren van iemand als “Téo de Almeida, een van de oprichters van de PT”. Het feit dat een van de oprichters van de arbeiderspartij een interview toestaat aan de Groene Amsterdammer werpt flink wat gewicht in de schaal over de vraagstelling m.b.t. de veroordeling van ex-president Lula voor corruptie in tweede instantie, en dat de bewijzen voor deze veroordeling flinterdun waren.

Echter, we zien nu een interview met iemand die totaal onbekend is, iemand die ooit betrokken zou geweest zijn (of nog steeds is) met “iets van de PT in Rio”, maar niemand binnen de leiding of organisatie van de partij heeft ooit van die man gehoord. Deze schimmige figuur krijgt nu plots een uitgebreid podium in de Groene Amsterdammer.

Iemand die Brazilië vrij goed kent, zou door het gebruik van de naam Almeida makkelijk op het verkeerde spoor kunnen gezet worden en menen dat het hier daadwerkelijk om een van de originele oprichters van de partij gaat die aan het woord kwam.

Vervolg

In het tweede deel van deze blogbijdrage, welke volgende week verschijnt, het interview dat ik had met José Maria de Almeida, de échte mede-oprichter van de partij. Daar kunnen we kennismaken met de positie van één van de echte oprichters van de PT. Alvast een voorproefje.

Braziliëforum: Vindt U dat Lula terecht is vastgenomen?

José Maria de Almeidas

Ja, maar er is wel degelijk sprake van selectieve justitie. Waar zijn de anderen?

De waarheid is echter ook dat Lula en de PT verantwoordelijk zijn voor de situatie waarin ze zich bevinden. Bij het zoeken naar een alliantie met de grote zakenlieden om de verkiezingen te winnen en het mogelijk te maken om te regeren, eindigden ze met mensen als Sarney, Collor, Maluf, Renan Calheiros. Ze gingen in dezelfde modderpoel van corruptie als het grote bedrijfsleven. En het is voor een beschuldiging van corruptie dat Lula gevangen zit. Door gebruik te maken van exact dezelfde structuur, het faciliteren en gebruik maken van dezelfde corrupte methodes waarmee Brazilië altijd bestuurd is.